Wist je dat een Kelim in principe aan beide kanten te gebruiken is? Dat komt door de platte weeftechniek: zonder pool die aan één kant omhoog steekt, oogt de achterkant bijna hetzelfde als de voorkant. Dat maakt een Kelim in potentie omkeerbaar, al is dat geen garantie voor elk exemplaar na jaren gebruik. Het bredere verschil met een handgeknoopt kleed, waar dit niet opgaat, staat in Handgeknoopt versus plat geweven.
Omkeerbaarheid in feiten
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Wat het is | Weefsel zonder pool, kettingdraad en inslagdraad kruisen vlak |
| Gevolg | Voor- en achterkant lijken sterk op elkaar |
| Praktische grens | Slijtage en verkleuring door gebruik maken de zijden na verloop van tijd minder identiek |
| Voordeel | Gelijkmatigere slijtage door beide kanten afwisselend te gebruiken |
Plat weefsel maakt beide zijden bruikbaar
Plat weefsel is de techniek zonder pool, waarbij kettingdraad en inslagdraad recht door elkaar heen lopen. Omdat er geen laag bovenop het weefsel ligt zoals bij een knoopwerk-pool, is er ook geen duidelijke voor- of achterkant vanuit het weefsel zelf.
Drie kanttekeningen bij die omkeerbaarheid:
- Franje aan de rand kan wel richting geven aan hoe het kleed oogt, ook zonder pool.
- Verkleuring door zonlicht of vloerverwarming ontstaat aan de kant die naar boven ligt, niet aan de andere zijde.
- Na jaren gebruik kan de ene kant meer sporen van slijtage tonen dan de andere.
- Samira Kelim vloerkleed rood: zonder franje ligt de nadruk hier volledig op het vlakke weefsel zelf, wat de omkeerbaarheid extra zichtbaar maakt.
- Lily Kelim vloerkleed rood: de franje aan de rand verandert niets aan het vlakke, omkeerbare karakter van het weefsel binnen die rand.
- Lena Kelim vloerkleed rood: ook dit kleed toont hoe een plat geweven Kelim zonder franje er aan beide kanten vrijwel hetzelfde uitziet.
- Ayoub Kelim vloerkleed rood: met franje blijft het principe hetzelfde: de platte structuur binnen de rand is aan beide zijden bruikbaar.
Gebruik van de omkeerbaarheid
Draai een Kelim af en toe om als je gelijkmatige slijtage belangrijk vindt, vooral op plekken met veel voetverkeer of directe zonlicht. Zo verdeel je de belasting over beide zijden in plaats van steeds dezelfde kant te belasten. Twijfel je nog tussen een Kelim en een handgeknoopt Berber vloerkleed in het algemeen? Dat bredere onderscheid staat in Berber of Kelim.
Veelgestelde vragen
Niet per definitie identiek, maar wel functioneel bruikbaar aan beide zijden dankzij het ontbreken van een pool. Kleine verschillen door productie of gebruik zijn mogelijk.
Slijtage en verkleuring kunnen de zijden na jaren gebruik minder gelijk maken, maar de platte weeftechniek zelf blijft aan beide kanten bruikbaar.
Nee, de pool aan de voorzijde en de knoopstructuur aan de achterzijde maken een handgeknoopt kleed niet functioneel omkeerbaar. Zie Handgeknoopt versus plat geweven voor dat onderscheid.
